An toàn cá nhân ở châu Âu: những gì nên biết trước khi cần

Phần lớn các nước châu Âu an toàn, và phần lớn du học sinh không gặp vấn đề nghiêm trọng nào.

Nhưng có những rủi ro cụ thể nhắm vào người mới tới, và một số quy định pháp luật khác Việt Nam mà không biết trước có thể gây hậu quả nặng. Bài này để bạn chuẩn bị, không phải để lo lắng.

Việc làm ngay tuần đầu

• Tra và lưu số khẩn cấp của nước bạn ở — cấp cứu y tế, cảnh sát, cứu hoả. Nhiều nước châu Âu có số chung, nhưng hãy xác nhận số của nước cụ thể.
• Lưu địa chỉ và số của cơ quan đại diện Việt Nam tại nước đó.
• Lưu số của bộ phận hỗ trợ sinh viên quốc tế của trường.
• Cho gia đình biết địa chỉ chính xác nơi bạn ở.
• Chụp và lưu bản sao giấy tờ ở nơi an toàn, tách khỏi bản gốc.
• Tìm hiểu khu vực mình sống — hỏi người địa phương hoặc sinh viên khoá trước.

Rủi ro thường gặp với người mới

Móc túi và trộm cắp vặt. Phổ biến ở khu du lịch, ga tàu, phương tiện công cộng đông người.

• Không để ví ở túi quần sau.
• Ba lô để phía trước khi ở nơi đông.
• Không để đồ trên bàn quán cà phê rồi rời đi.
• Cảnh giác khi có người cố tình gây xao nhãng.
• Không mang nhiều tiền mặt và không mang cả bộ giấy tờ gốc khi ra ngoài.

Lừa đảo nhắm vào người mới:

• Lừa thuê nhà — đây là hình thức gây thiệt hại lớn nhất với sinh viên. Yêu cầu đặt cọc trước khi xem nhà, chủ nhà nói đang ở nước ngoài, giá thấp bất thường. Đừng bao giờ chuyển tiền trước khi xem nhà thật và ký hợp đồng.
• Cuộc gọi giả danh cơ quan — nói bạn có vấn đề về giấy tờ và đòi chuyển tiền gấp. Cơ quan chính thức không làm việc như vậy.
• Đề nghị việc lương cao bất thường, đặc biệt việc yêu cầu bạn nhận và chuyển tiền hộ.
• Người tới nhà mời ký hợp đồng — đừng ký gì ở cửa.

Về nhận chuyển tiền hộ: tuyệt đối không nhận, dù lý do gì. Đây là hình thức lợi dụng tài khoản cho hoạt động phạm pháp và người đứng tên chịu trách nhiệm hình sự.

Quy định pháp luật khác Việt Nam

Đây là phần cần đọc kỹ vì không biết vẫn bị xử lý:

• Ma tuý — quy định khác nhau đáng kể giữa các nước châu Âu, và điều hợp pháp ở nước này có thể là tội hình sự ở nước bên cạnh. Với người nước ngoài, vi phạm liên quan tới ma tuý thường dẫn tới mất tư cách cư trú. Hãy tìm hiểu quy định của nước bạn ở và đừng bao giờ mang bất cứ thứ gì qua biên giới hộ người khác.
• Rượu bia — có quy định về độ tuổi, về uống nơi công cộng, và quy định rất nghiêm về lái xe sau khi uống, áp dụng cả với xe đạp ở nhiều nước.
• Ghi hình người khác — nhiều nước châu Âu có quy định chặt về quyền hình ảnh. Chụp và đăng ảnh có mặt người khác mà không xin phép có thể vi phạm.
• Sao chép nội dung có bản quyền — tải phim nhạc trái phép bị xử lý nghiêm ở một số nước, có thể nhận thư đòi bồi thường khoản lớn.
• Vé giao thông — đi không vé bị phạt và tái phạm có thể thành vấn đề pháp lý.
• Đăng ký nơi ở — nhiều nước bắt buộc đăng ký khi chuyển tới và khi chuyển đi. Không làm là vi phạm hành chính.
• Giữ giấy tờ theo người — một số nước yêu cầu mang theo giấy tờ tuỳ thân.

Nguyên tắc chung: tìm hiểu quy định của nước cụ thể bạn ở, vì châu Âu không thống nhất về các vấn đề này.

An toàn nơi ở

• Xem nhà thật trước khi ký và trước khi chuyển tiền.
• Ký hợp đồng bằng văn bản — nhờ người thạo tiếng đọc giúp.
• Chụp ảnh tình trạng nhà khi nhận và lập biên bản — điều này bảo vệ tiền đặt cọc của bạn.
• Kiểm tra khoá cửa và cửa sổ.
• Biết lối thoát hiểm và vị trí bình cứu hoả.
• Không cho người lạ vào toà nhà qua cửa chung.
• Cẩn thận khi ở chung — thoả thuận rõ về chi phí và trách nhiệm bằng văn bản.

An toàn khi ra ngoài và đi lại

• Cho ai đó biết bạn đi đâu khi đi xa hoặc đi với người mới quen.
• Về cùng bạn bè vào đêm khuya.
• Đừng để đồ uống không trông chừng ở quán.
• Biết mình sẽ về thế nào trước khi đi.
• Tin vào cảm giác — nếu một tình huống làm bạn khó chịu, rời đi là hợp lý.
• Khi đi du lịch nước khác trong khối — mang giấy tờ cư trú, tìm hiểu quy định của nước đến, mua bảo hiểm phù hợp.

Nếu gặp sự cố

Bị mất cắp hoặc mất giấy tờ:

• Trình báo cảnh sát và xin biên bản — bạn cần nó cho việc làm lại giấy tờ và cho bảo hiểm.
• Báo cơ quan đại diện Việt Nam nếu mất hộ chiếu.
• Khoá thẻ ngân hàng ngay.
• Báo trường và cơ quan quản lý cư trú nếu mất giấy tờ cư trú.

Bị tấn công hoặc quấy rối:

• An toàn trước — rời khỏi tình huống, tới nơi đông người.
• Gọi cảnh sát.
• Đi khám và yêu cầu ghi nhận thương tích nếu bị thương.
• Ghi lại chi tiết ngay sau đó.
• Báo cho trường — nhiều trường có bộ phận hỗ trợ.
• Tìm hỗ trợ tâm lý — những việc này ảnh hưởng thật.

Bị cảnh sát dừng lại:

• Giữ bình tĩnh, hợp tác.
• Xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu.
• Bạn có quyền hỏi lý do.
• Nếu có vấn đề nghiêm trọng, bạn có quyền yêu cầu người phiên dịch và liên hệ cơ quan đại diện nước mình.
• Đừng ký giấy tờ mà bạn không hiểu.

Về sức khoẻ

• Có bảo hiểm y tế hợp lệ — đây thường là điều kiện của giấy phép cư trú.
• Đăng ký với một bác sĩ sớm, đừng đợi tới lúc ốm.
• Biết cách gọi trực ngoài giờ và biết bệnh viện gần nhất.
• Mang thuốc đang dùng kèm đơn nếu có bệnh nền — một số thuốc thông thường ở Việt Nam cần đơn ở châu Âu.
• Tìm hiểu về hỗ trợ tâm lý của trường — nhiều nơi có và miễn phí.

Một điều đáng nhớ

Phần lớn những gì trong bài này bạn sẽ không bao giờ dùng tới — và đó là điều tốt.

Nhưng vài giờ tìm hiểu trong tuần đầu, cộng với vài số điện thoại lưu sẵn trong máy, là khác biệt giữa một sự cố được xử lý gọn và một sự cố trở thành khủng hoảng ở nơi bạn không có ai thân thích.

Câu hỏi thường gặp