Du học khi đã có gia đình: những gì cần tính trước

Phần lớn tài liệu về du học viết cho người mười tám đôi mươi. Nhưng ngày càng nhiều người đi học ở tuổi ba mươi, bốn mươi — khi đã có vợ chồng, con cái, và một sự nghiệp đang dở dang.

Nhóm này có những bài toán hoàn toàn khác, và gần như không có tài liệu nào viết cho họ.

Lưu ý: quy định về đưa gia đình theo khác nhau giữa các nước và thay đổi theo thời gian. Bài này nêu những gì cần hỏi — hãy xác nhận với cơ quan đại diện của nước bạn định tới.

Hai phương án lớn

Đi một mình, gia đình ở nhà.

• Chi phí thấp hơn nhiều.
• Thủ tục đơn giản hơn.
• Bạn tập trung được vào việc học.
• Nhưng xa cách kéo dài là thử thách thật với hôn nhân và với quan hệ cha mẹ con cái, đặc biệt khi con còn nhỏ.

Đưa gia đình theo.

• Giữ được gia đình bên nhau.
• Con có cơ hội học tập ở môi trường khác.
• Nhưng chi phí cao hơn nhiều, thủ tục phức tạp, và bạn phải lo cho cả nhà trong khi đang đi học.

Phương án trung gian: đi trước một mình để ổn định, đưa gia đình sang sau. Nhiều người chọn cách này và nó thường thực tế hơn.

Điều kiện đưa gia đình theo

Cần hỏi rõ những điểm sau với cơ quan đại diện của nước đích:

• Diện học của bạn có cho phép đưa người phụ thuộc không — điều này khác nhau rõ rệt giữa các nước và giữa các bậc học. Bậc thạc sĩ và tiến sĩ thường dễ hơn bậc cử nhân.
• Yêu cầu chứng minh tài chính cho cả gia đình là bao nhiêu.
• Yêu cầu về chỗ ở — nhiều nước đòi diện tích tối thiểu cho số người.
• Vợ hoặc chồng có được đi làm không — điểm này ảnh hưởng lớn tới tài chính gia đình, và quy định rất khác nhau.
• Con có được đi học không và học ở đâu.
• Bảo hiểm y tế cho cả nhà — chi phí thế nào.
• Yêu cầu về ngôn ngữ với người đi cùng.

Bài toán tài chính

Đây là phần cần tính kỹ nhất và nhiều người tính thiếu:

• Chi phí sinh hoạt cho cả gia đình, không phải cho một người — và không tăng theo tỉ lệ đơn giản.
• Nhà ở lớn hơn — chênh lệch đáng kể.
• Bảo hiểm cho từng người — tuỳ hệ thống, có nơi bảo hiểm kèm cho người phụ thuộc, có nơi mỗi người đóng riêng. Hỏi kỹ vì khác biệt rất lớn.
• Chi phí cho con — học phí nếu có, chăm sóc trẻ, đồ dùng.
• Mất thu nhập của cả hai người trong giai đoạn đầu.
• Khoản dự phòng — với gia đình, rủi ro cao hơn nên cần dự phòng lớn hơn.

Việc nên làm: lập bảng ngân sách chi tiết cho toàn bộ thời gian học, cộng thêm ít nhất sáu tháng dự phòng. Nếu bảng đó không cân, hãy cân nhắc phương án đi trước một mình.

Việc học của con

• Giáo dục phổ thông ở nhiều nước châu Âu là bắt buộc và thường miễn phí ở trường công — đây là điểm nhiều người không biết.
• Con sẽ học bằng ngôn ngữ địa phương ở trường công — nhiều nước có lớp hỗ trợ ngôn ngữ cho trẻ mới tới.
• Trẻ nhỏ thích nghi ngôn ngữ nhanh, trẻ lớn khó hơn nhiều — cân nhắc kỹ nếu con đang ở tuổi trung học.
• Trường quốc tế dạy bằng tiếng Anh nhưng học phí thường rất cao.
• Chăm sóc trẻ nhỏ — tìm hiểu về nhà trẻ, danh sách chờ có thể rất dài ở một số thành phố. Đăng ký sớm.
• Việc học tiếp khi về nước — nếu bạn dự định về, hãy tính tới việc con hoà nhập lại chương trình Việt Nam.

Với người đi cùng

Đây là nhóm chịu thiệt nhiều nhất và ít được nói tới:

• Có thể không được đi làm tuỳ quy định — dẫn tới mất thu nhập, mất bản sắc nghề nghiệp, và cảm giác phụ thuộc.
• Cô đơn hơn người đi học — người đi học có trường lớp, bạn bè; người đi cùng thì không có sẵn môi trường nào.
• Gánh phần lớn việc nhà và chăm con trong khi bạn bận học.
• Rào cản ngôn ngữ nặng hơn nếu không đi học tiếng.

Việc nên làm:

• Nói thẳng về điều này trước khi đi — đây là quyết định của cả hai, không chỉ của người đi học.
• Ưu tiên cho người đi cùng học tiếng — điều này thay đổi hoàn toàn trải nghiệm của họ.
• Tìm hoạt động và cộng đồng cho họ ngay từ đầu.
• Chia sẻ việc nhà thật sự, không chỉ hứa.
• Tìm hiểu về cơ hội học tập cho họ — nhiều nơi có khoá học cho người trưởng thành.

Cân đối học tập và gia đình

• Bạn không có thời gian như sinh viên trẻ — nên hiệu quả quan trọng hơn số giờ.
• Học vào khung giờ cố định khi con ở trường hoặc đã ngủ.
• Nói rõ hoàn cảnh với giảng viên — phần lớn thông cảm và ở châu Âu việc có sinh viên là cha mẹ khá phổ biến.
• Tìm hiểu các chế độ dành cho sinh viên có con — nhiều trường có hỗ trợ, gia hạn thời gian, ưu tiên chỗ nhà trẻ. Hỏi bộ phận hỗ trợ sinh viên.
• Chấp nhận nhịp chậm hơn nếu cần — hoàn thành muộn hơn tốt hơn không hoàn thành.
• Đừng bỏ hoàn toàn thời gian cho gia đình — đó là lý do bạn đưa họ theo.

Lợi thế của người đi học muộn

Để cân bằng — nhóm này có những lợi thế thật:

• Biết rõ mình muốn gì — không lãng phí thời gian như người trẻ đang mò mẫm.
• Kinh nghiệm làm việc giúp hiểu bài sâu hơn và liên hệ được với thực tế.
• Kỷ luật và quản lý thời gian tốt hơn.
• Ổn định về tâm lý — ít bị cuốn vào các khủng hoảng của tuổi trẻ.
• Mạng lưới nghề nghiệp sẵn có.
• Có gia đình bên cạnh — nếu đưa theo, đây là chỗ dựa mà sinh viên trẻ không có.

Một điều đáng nhớ

Đi học khi đã có gia đình là một quyết định của nhiều người, không phải của riêng bạn — vợ chồng bạn đổi cuộc sống, con bạn đổi trường lớp và bạn bè.

Vì vậy phần chuẩn bị quan trọng nhất không nằm ở hồ sơ hay tài chính, mà ở việc cả nhà cùng hiểu rõ mình đang đánh đổi gì và được gì — và cùng đồng ý với điều đó trước khi lên đường.

Câu hỏi thường gặp